Depressie: een behandeling kiezen

De keuzemogelijkheden voor lichte depressie

Op deze pagina staan korte beschrijvingen van alle behandelmogelijkheden voor mensen met een lichte depressie. In het keuzeoverzicht staan de kenmerken van de verschillende behandelmogelijkheden.

Voorlichting

Als u met depressieve klachten bij een hulpverlener komt, hoort de hulpverlener u altijd goede voorlichting te geven over de aandoening. Voorlichting kan bij een lichte depressie voldoende zijn, er is dan geen verdere behandeling nodig. Een intensieve vorm van voorlichting heet psycho-educatie.

Wat houdt goede voorlichting in?

Goede voorlichting betekent dat de hulpverlener u minimaal informatie geeft over depressie, de gevolgen van de aandoening en de behandelmogelijkheden die u kunt kiezen. Door goede voorlichting krijgt u inzicht in uw ziekte. Het kan u helpen om beter om te gaan met de gevolgen van een depressie. Voor voorlichting kan één gesprek met uw hulpverlener genoeg zijn, maar vaak zijn meerdere gesprekken nodig.

Psycho-educatie

Een intensieve vorm van voorlichting heet psycho-educatie. Psycho-educatie kan helpen om de depressie beter te begrijpen, te accepteren of de klachten te verminderen. Psycho-educatie bestaat uit een aantal bijeenkomsten waarin informatie over depressie wordt gegeven. Tijdens deze bijeenkomsten krijgen mensen uitleg over wat een depressie is, welke verschijnselen bij de ziekte horen, welke behandelmogelijkheden er zijn, wat iemand zelf kan doen om de genezing te versnellen, en hoe iemand kan voorkomen dat een depressie terugkomt. Psycho-educatie kan plaatsvinden in de vorm van een cursus of in gesprekken met de eigen behandelaar. De behandelaar heeft dan meer de rol van leraar dan van behandelaar. Psycho-educatie is niet alleen nuttig voor iemand met een depressie, maar ook voor familie en andere betrokkenen.

Ondersteunende begeleiding

Ondersteunende begeleiding kan bestaan uit praktische hulp, begeleidende gesprekken en counseling of casework.

Praktische hulp

Bij praktische hulp wordt er gewerkt aan het oplossen van praktische problemen die met uw depressie te maken hebben. Hier gaat het om zaken als de verzorging van het gezin, financiële problemen, problemen met werk, enzovoort.

Begeleidende gesprekken

Bij begeleidende gesprekken heeft de hulpverlener vooral aandacht voor het organiseren of structureren van de dag. U krijgt adviezen over goede leefgewoonten om de depressie aan te pakken. Voorbeelden van dergelijke adviezen zijn: probeer actief te blijven, maak een dagprogramma.

Counseling of casework

Bij counseling of casework moedigt de hulpverlener u aan om te werken aan bepaalde activiteiten of doelen. Ook kunt u hulp krijgen bij het begrijpen van uw gevoelens of bij het in contact komen met andere mensen.

Cursussen

Er bestaan cursussen die u leren omgaan met een depressie. Deze cursussen zijn een vorm van behandeling waarin u zelf werkt aan het oplossen van de depressieve klachten. U krijgt hierbij weinig begeleiding van hulpverleners. Het doel van de cursussen is de depressieve klachten te verminderen of in ieder geval verergering van de klachten te voorkomen. Er wordt in de cursussen veel informatie over depressie gegeven. U leert praktische vaardigheden die helpen meer greep te krijgen op depressieve gevoelens. Vaardigheden die aan bod komen zijn onder andere beter leren ontspannen, meer plezierige activiteiten ondernemen en het vergroten van sociale vaardigheden. Ook wordt u aangemoedigd om oefeningen te doen. De cursussen worden gegeven in groepsverband, maar u kunt ook thuis zelfstandig de cursus volgen. In beide varianten is de inhoud ongeveer hetzelfde, het verschil zit in de manier waarop u werkt.

Groepscursus

De groepscursussen worden meestal georganiseerd door een geestelijke gezondheidsinstelling (GGZ), maar kunnen ook in de huisartsenpraktijk plaats vinden. De cursus ‘In de put, uit de put’ en de cursus ‘Omgaan met depressie’ zijn al in veel regio’s bekend.

Individuele cursus

De individuele cursus wordt wel bibliotherapie genoemd. De behandeling staat op schrift, op een website of op een band/dvd en u werkt thuis met het cursusmateriaal. Bij het doorwerken van het materiaal ondersteunt een hulpverlener uit de GGZ-instelling u. Dit gebeurt telefonisch. De korte telefoongesprekken zijn geen therapie, maar bedoeld om u te steunen.

Bewegen

Voldoende lichamelijke beweging kan bijdragen aan de behandeling, en mogelijk ook aan het voorkomen van depressies. Onvoldoende bewegen en sporten behoort tot de meest voorkomende symptomen van een depressie. Te weinig bewegen leidt tot een verslechtering van de lichamelijke conditie, gebrek aan energie en snellere vermoeidheid bij kleine inspanning. Deze symptomen versterken de depressie en houden de depressie in stand. Deze vicieuze cirkel kan doorbroken worden door de lichamelijke fitheid en het prestatievermogen te verbeteren. U kunt zelf bewegen of deelnemen aan een bewegingsprogramma dat georganiseerd is door de GGZ.

Zelf bewegen

U kunt op verschillende manieren bewegen, bijvoorbeeld door te zwemmen, fietsen, wandelen, rennen of door krachttraining. De manier waarop u beweegt maakt niet uit. Door te bewegen werkt u aan een betere conditie, aan het doorbreken van het gevoel lichamelijk vast te zitten en leert u grenzen stellen. Vaak leert men andere mensen kennen, wat ook een goed effect kan hebben. Bewegen als behandeling tegen depressie is meer dan af en toe een korte wandeling maken. Het is belangrijk dat u twee tot drie keer per week beweegt, en dat u het minimaal zes weken volhoudt.

Bewegingsprogramma in de GGZ

Er bestaan speciale bewegingsprogramma’s in de GGZ voor verschillende groepen. Bij deze programma’s gaan mensen wandelen, joggen of rennen onder begeleiding van een sportleraar, fysiotherapeut of GGZ-hulpverlener. GGZ-instellingen organiseren soms met andere instanties hardlooptrainingen voor verschillende doelgroepen. De trainingsprogramma’s worden aangepast op wat u kunt.

Kortdurende gespreksbehandeling

Er bestaan veel vormen van kortdurende gespreksbehandeling, maar op een aantal punten zijn ze gelijk. Een bijzondere gespreksbehandeling heet Problem Solving Treatment.

Wat houdt de kortdurende gespreksbehandeling in?

Kortdurende gespreksbehandeling bestaat uit ongeveer zes tot acht gesprekken. De behandeling begint altijd vrijwel direct nadat u zich bij de hulpverlening heeft aangemeld. Er vinden geen uitgebreide lichamelijke of psychische onderzoeken plaats. De behandelaar is als een coach. Hij of zij verkent met u het probleem en helpt u om uw eigen kwaliteiten en mogelijkheden te gebruiken om van uw klachten af te komen. Het gaat om problemen in het hier en nu. Uw jeugd en relaties met mensen uit het verleden worden niet besproken. Het doel is om meer controle te krijgen over depressieve klachten. Ook leert u omgaan met uw problemen.

Problem Solving Treatment

Een specifieke gespreksbehandeling is de probleem oplossende behandeling, die Problem Solving Treatment of kortweg PST wordt genoemd. Het gaat om een duidelijk omschreven behandeling, waarin de hulpverlener een aantal vaste stappen met u doorloopt. In maximaal zes korte gesprekken werkt u aan het oplossen van problemen uit uw dagelijks leven. Deze problemen kunnen te maken hebben met uw relaties, met werk, met financiële problemen of met te weinig plezierige activiteiten. De hulpverlener helpt u om zelf aan het werk te gaan. De hulpverlener is een soort leraar, die u leert om uw problemen volgens een aantal stappen op te lossen. Dit kunt u ook gebruiken bij andere zaken, ook als de depressie is verdwenen. In ons land is de PST behandeling nog niet erg bekend, ook zijn er weinig hulpverleners in getraind.