Depressie: een behandeling kiezen

Over depressie

Wat is een depressie?

Een depressie is een psychische aandoening, die vaak voorkomt. Van de 100 mensen hebben 15 mensen één of meer malen in het leven een depressie.

Een depressie is iets anders dan een korte periode somber zijn, een slechte dag of een rotbui hebben. Ook verdriet en neerslachtigheid na een ingrijpende gebeurtenis zijn normale reacties die na een tijd weer verdwijnen.

Een depressie is een aandoening waarbij iemand minimaal twee weken achter elkaar ongewoon somber is en/of vrijwel nergens plezier of interesse in heeft. Tijdens een depressie verandert vaak het denken en doen. Mensen gaan zich anders gedragen, gaan contact met anderen vermijden, ondernemen niets meer en zijn vaak sneller geïrriteerd. Ook lichamelijke klachten komen veel voor, zoals moe zijn, minder trek in eten hebben en slecht slapen.

Behalve de ‘gewone’ depressie zijn er andere soorten depressies, zoals de postpartum depressie vlak na een bevalling, de dysthymie (een lichte depressie die lang duurt) of de winterdepressie.

Er bestaan verschillende vragenlijsten waarmee u zelf kunt nagaan of u misschien een depressie heeft. Via het Fonds Psychische Gezondheid (Depressie centrum) of Depressie Zelftest kunt u doorklikken naar een zelftest. Zelftests zijn echter nooit genoeg om een depressie vast te stellen, daarvoor heeft u een hulpverlener nodig. Deze kan ook met u uitzoeken of uw klachten op een depressie wijzen of op een andere aandoening.

Wat gebeurt er als u even afwacht?

Gelukkig gaan de meeste depressies binnen een aantal maanden over. De helft van alle mensen met een depressie is binnen drie maanden hersteld, soms zelfs zonder behandeling. Dit kan doordat de aanleiding van de klachten verdwijnt, of doordat mensen zelf manieren gevonden hebben om er overheen te komen. In het begin van een depressie is een behandeling dus niet altijd nodig.

Als de depressie langer dan zes maanden duurt, is de kans op herstel veel kleiner. Een behandeling is dan wel nodig omdat de depressie anders ernstiger of zelfs chronisch kan worden. Bij ongeveer 20 van de 100 cliënten duurt de ziekte langer dan twee jaar. Deze mensen krijgen vaak ook andere problemen, bijvoorbeeld lichamelijke ziekten, problemen op het werk of in hun relaties.

Hoe ernstig is de depressie?

Voor het kiezen van de beste behandeling is het vooral belangrijk om met uw behandelaar na te gaan hoe ernstig de depressie is en hoe lang de depressie al duurt. Er bestaan verschillende vormen: lichte depressie, matige depressie en ernstige depressie.

Iemand heeft last van een lichte depressie als hij een aantal depressieve klachten heeft, die niet langer dan drie maanden bestaan. Bij een lichte depressie lukt het iemand de meeste dagelijkse bezigheden te blijven doen. De eerste lichte depressie begint meestal na een vervelende gebeurtenis en kan vanzelf overgaan. Er zijn depressieve klachten maar iemand heeft voldoende veerkracht om in korte tijd zelfstandig of met weinig hulp het oude leven weer op te pakken.

Iemand heeft een matige depressie wanneer het in een aantal weken slechter met hem gaat. Iemand krijgt meer klachten en de klachten worden ernstiger. Het lukt bijvoorbeeld niet meer om naar het werk gaan en thuis voor de kinderen te zorgen. De kans dat de klachten vanzelf overgaan wordt kleiner en hulp van een hulpverlener is gewenst.

Iemand lijdt aan een ernstige depressie als de klachten maanden blijven, als iemand veel klachten heeft of als de klachten snel verergeren. Ernstige depressies hebben een grote invloed op het dagelijks leven. Mensen met een ernstige depressie komen vaak nergens meer toe. Het lukt iemand niet meer om te werken, boodschappen te doen, voor de kinderen te zorgen en een normaal dag- en nachtritme te volgen. De toekomst, het verleden en het heden lijken een zwart gat.

Sommige mensen hebben doodsgedachten. Doodgaan lijkt voor hen minder erg dan doorleven. Soms raakt iemand met een ernstige depressie zijn grip op de werkelijkheid kwijt. Er kunnen wanen optreden, dit zijn gedachten die vreemd of onwaar zijn. Zo kan iemand er van overtuigd zijn dat hij of zij niets meer waard is. Mensen met een ernstige depressie hebben snel hulp nodig van ervaren hulpverleners.

Het onderscheid tussen een lichte, matige of ernstige depressie is niet altijd duidelijk aan te geven. Een lichte depressie kan in een matige en ernstige depressie overgaan. Als de depressie iemand de baas wordt, is het nodig professionele hulp te zoeken.

Overzicht van behandelmogelijkheden

Voor lichte, matige en ernstige depressies bestaan verschillende behandelmogelijkheden. Het is belangrijk dat de behandelaar altijd goede informatie geeft over de verschillende behandelmogelijkheden.

Om de keuze voor een behandeling te kunnen maken is het belangrijk om samen met uw behandelaar te bepalen: hoe ernstig de depressie is, hoe lang de klachten al bestaan en hoe erg de klachten uw leven verstoren. Daarvoor is het van belang dat u uw behandelaar vertelt wat er aan de hand is en hoe u zich voelt.

Tijdens de behandeling moeten zowel de behandelaar als de cliënt goed op de klachten letten: worden de klachten minder, meer of anders? Zo kan er op tijd worden overgestapt naar een andere behandeling als de gekozen behandeling niet goed werkt.

Een overzicht van de behandelmogelijkheden voor de verschillende vormen van depressie vindt u hieronder.

Lichte depressie

  • Voorlichting
  • Ondersteunende begeleiding
  • Cursussen
  • Bewegen
  • Kortdurende gespreksbehandeling

Matige depressie

  • Voorlichting
  • Ondersteunende begeleiding
  • Cursussen
  • Bewegen
  • Kortdurende gespreksbehandeling
  • Psychotherapie
  • Medicijnen
  • Sint-janskruid

Ernstige depressie

  • Psychotherapie
  • Medicijnen

Andere behandelmogelijkheden

In deze keuzehulp worden de meest bekende behandelingen genoemd. Andere behandelingen die soms ook worden gegeven staan hieronder.

  • Lichttherapie kan de depressieve klachten waarschijnlijk verminderen als u een seizoensgebonden depressie heeft (meestal een winterdepressie). Lichttherapie bestaat meestal uit één of meerdere kuren van vijf tot tien sessies gedurende vijf tot zeven dagen aan het begin van of tijdens de winter. Er is een aantal bijwerkingen bekend: licht in het hoofd, sufheid, hoofdpijn, jeukende of prikkelende ogen, misselijkheid en heel zelden hyperactiviteit.
  • Muziektherapie, dramatherapie en beeldende therapie zijn vormen van creatieve therapie. Door het luisteren en maken van muziek, door spel en door tekenen, schilderen of boetseren bent u positief (met anderen) bezig. Hierdoor kunnen uw gevoelens en gedachten ook positiever worden. Deze vormen van creatieve therapie zijn niet goed onderzocht maar er zijn aanwijzingen dat ze werkzaam kunnen zijn als aanvullende behandeling.
  • ElektroConvulsieTherapie (ECT) is een behandeling waarbij de hersenen worden beïnvloed met behulp van elektrische stroom. Dit gebeurt onder narcose, de cliënt is dus volledig in slaap. ECT wordt alleen in bijzondere gevallen toegepast, meestal als medicijnen niet helpen. ECT gebeurt alleen in gespecialiseerde centra. ECT kan een goed effect hebben, maar dit effect is vaak tijdelijk.
  • Alternatieve geneeswijzen. Voor depressie zijn veel alternatieve behandelingmethoden op de markt. De meeste zijn vormen van zelfhulp, er is dus geen GGZ-hulpverlener of huisarts bij betrokken. Op websites staat allerlei informatie over methoden als acupunctuur, yoga, massage, meditatie, aromatherapie, voedingsupplementen, homeopathie, hormonen en eiwitten, reiki, vitaminen, visolie en dieet. In de meeste gevallen geldt dat deze behandelingen onvoldoende zijn onderzocht op hun werking. Het is dus niet zeker of ze helpen tegen depressie, maar een paar methoden lijken veelbelovend. Van sommige methoden is bekend dat ze schadelijk kunnen zijn als ze samen met de gewone behandelingen worden gegeven. Als u geïnteresseerd bent in één van deze methoden van zelfhulp, raadpleeg dan uw huisarts of GGZ-hulpverlener. Ook patiëntenorganisaties kunnen u ondersteunen om op een verantwoorde manier met de alternatieve mogelijkheden om te gaan.

Wat kan ik zelf in mijn dagelijks leven doen?

Er is uit onderzoek weinig bekend over hoe je zelf het best met een depressie om kunt gaan. Meestal worden de volgende adviezen gegeven:

  • Blijf actief, al is het maar een beetje. Probeer plezierige activiteiten te ondernemen, zoals sporten, wandelen in de natuur, tekenen of een dagboek bijhouden.
  • Maak een dagprogramma met regelmaat en activiteiten die u helpen u beter te voelen.
  • Zorg ook goed voor uw lichaam, zorg voor vaste momenten om te slapen en te eten.
  • Houd contact met uw vrienden, familie en dergelijke, al is het minder dan voorheen.
  • Let op uw klachten, verbeteren ze of wordt het erger? Vertel uw hulpverlener hoe het met u gaat.
  • Praat over uw klachten met mensen die u begrijpen.